Okna energooszczędne mają ograniczać straty ciepła, poprawiać komfort we wnętrzu oraz pomagać zmniejszyć zapotrzebowanie budynku na energię.
Brzmi prosto.
Problem zaczyna się przy porównywaniu ofert: jeden producent mówi o liczbie komór w profilu, drugi o pakiecie trzyszybowym, a kolejny eksponuje bardzo niskie Ug szyby.
Który parametr naprawdę ma znaczenie? Czy okno o Uw = 0,80 W/(m²·K) będzie odczuwalnie lepsze od okna o Uw = 0,90 W/(m²·K)? I czy warto wybierać konstrukcję o najniższym możliwym współczynniku przenikania ciepła?
Wybór dobrego okna energooszczędnego nie polega na szukaniu jednego parametru. Liczy się cała konstrukcja: szyba, rama, sposób ich połączenia, szczelność oraz prawidłowy montaż.
Co to są okna energooszczędne?

Określenie „okno energooszczędne” jest powszechnie stosowane na rynku, ale przepisy budowlane nie tworzą osobnej klasy produktów o tej nazwie. Określają natomiast maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła, jakie musi spełnić stolarka stosowana w określonych budynkach.
Najważniejszym parametrem pozwalającym ocenić izolacyjność cieplną całego okna jest Uw. Im niższa jego wartość, tym mniejsza ilość ciepła przenika przez stolarkę.
Dla okien pionowych, drzwi balkonowych i przeszkleń nieotwieralnych w pomieszczeniach, w których temperatura wynosi co najmniej 16°C, aktualnie obowiązujące Warunki Techniczne określają wartość Uw ≤ 0,90 W/(m²·K).
Dlatego Uw = 0,9 nie powinno być dziś przedstawiane jako szczególna cecha „okna energooszczędnego”. To przede wszystkim poziom wymagany dla nowych okien stosowanych w takich warunkach. Rozwiązania o podwyższonej izolacyjności mogą osiągać wartości wyraźnie niższe.
Jakie Uw powinno mieć dobre okno energooszczędne?

Zasada wydaje się prosta: im niższe Uw, tym mniejsze straty ciepła przez okno.
Nie oznacza to jednak, że każdy inwestor powinien automatycznie wybierać najniższą wartość dostępną w katalogu. Parametry stolarki powinny być dopasowane do standardu energetycznego całego budynku, wielkości i usytuowania przeszkleń oraz oczekiwanego komfortu.
W nowym domu wymagania projektu mogą uzasadniać zastosowanie okien o Uw znacznie poniżej 0,9 W/(m²·K). Podobnie w przypadku kompleksowej termomodernizacji starego budynku. Sam wynik Uw nie powinien jednak przesłaniać pozostałych właściwości okna.
Ważne jest również to, dla jakiej konstrukcji podano wartość Uw. Ten sam system profilowy może osiągać różne wyniki w zależności od wymiarów okna, rodzaju pakietu szybowego, ramki dystansowej czy zastosowanego wzmocnienia. Porównując oferty, warto więc sprawdzać nie tylko samą liczbę, ale również warunki, dla których została wyznaczona.
Uw, Ug i Uf – czym różnią się te współczynniki?

W kartach technicznych okien można spotkać kilka podobnie wyglądających oznaczeń. Nie należy ich ze sobą mylić.
Uw to współczynnik przenikania ciepła całego okna, uwzględniający ramę, skrzydło oraz zamontowany pakiet szybowy.
Ug dotyczy wyłącznie właściwości cieplnych pakietu szybowego.
Uf określa izolacyjność cieplną ramy okiennej.
Dlatego informacja „Ug = 0,5 W/(m²·K)” nie oznacza, że całe okno ma Uw = 0,5. W rzeczywistej konstrukcji Uw będzie zależało również od właściwości ramy, udziału powierzchni szyby w stosunku do rozmiaru okna oraz sposobu połączenia poszczególnych elementów.
Jeżeli porównujesz dwa okna pod względem izolacyjności termicznej, najważniejszym punktem odniesienia jest Uw całego okna, określone dla porównywalnych wymiarów i konfiguracji.
Co wpływa na energooszczędność okna?

Pakiet szybowy
Szyba zajmuje zwykle największą część powierzchni okna, dlatego jej parametry mają bardzo duży wpływ na właściwości cieplne całej konstrukcji.
W nowoczesnych oknach energooszczędnych najczęściej stosuje się pakiety trzyszybowe z dwiema komorami międzyszybowymi. Mogą być one wypełnione gazem szlachetnym, najczęściej argonem, a na powierzchniach szkła stosuje się powłoki niskoemisyjne ograniczające straty ciepła.
Pakiety o Ug około 0,5–0,6 W/(m²·K) pozwalają uzyskiwać bardzo dobre parametry cieplne całego okna.
Ciepła ramka dystansowa
Pakiet szybowy potrzebuje elementu oddzielającego szyby na ich krawędziach. Tradycyjna ramka aluminiowa dobrze przewodzi ciepło, dlatego w konstrukcjach energooszczędnych najczęściej zastępuje się ją tzw. ciepłą ramką dystansową wykonaną z materiałów o niższej przewodności cieplnej.
Zmniejsza ona liniowy mostek cieplny na obrzeżu szyby i może podnieść temperaturę wewnętrznej powierzchni szkła w pobliżu ramy.
Rama okienna
Izolacyjność ramy jest równie istotna jak parametry szyby. Rozwiązania konstrukcyjne będą jednak różne zależnie od materiału.
W oknach PVC stosuje się wielokomorowe profile, odpowiednią geometrię oraz różne rodzaje wzmocnień. W konstrukcjach aluminiowych znaczenie mają m.in. przekładki termiczne i dodatkowe wkłady izolacyjne. W oknach drewnianych parametry wynikają z konstrukcji profilu i właściwości zastosowanego materiału.
Dlatego sama informacja, że profil ma sześć czy siedem komór, nie pozwala ocenić, czy całe okno będzie cieplejsze od innego produktu. Bardziej miarodajny jest końcowy współczynnik Uw gotowego okna.
Uszczelnienie konstrukcji
System uszczelek wpływa na szczelność, ochronę przed wodą oraz zachowanie parametrów użytkowych okna.
Trzy uszczelki mogą być elementem bardzo dobrego systemu okiennego, ale również tutaj sama ich liczba nie powinna decydować o wyborze. Liczą się konstrukcja całego systemu, jakość wykonania i deklarowane parametry gotowego produktu.
Czy najniższe Uw zawsze oznacza najlepsze okno?

Uw mówi nam, jak dobrze okno ogranicza przepływ ciepła, ale nie opisuje wszystkich zjawisk wpływających na bilans energetyczny budynku.
Jednym z dodatkowych parametrów jest współczynnik g, określający, jaka część energii promieniowania słonecznego przechodzi przez przeszklenie do wnętrza.
W okresie grzewczym odpowiednio zaprojektowane przeszklenia mogą dostarczać korzystnych zysków słonecznych. Latem te same duże powierzchnie szkła mogą natomiast powodować przegrzewanie pomieszczeń.
Dlatego dobór przeszklenia powinien uwzględniać m.in. orientację budynku względem stron świata, wielkość okien oraz planowane osłony przeciwsłoneczne – rolety, screeny, żaluzje fasadowe czy elementy architektoniczne ograniczające nasłonecznienie.
Właściwie dobrane okno powinno więc współpracować z budynkiem przez cały rok, a nie tylko osiągać rekordowo niskie Uw.
Jak ważny jest montaż okien energooszczędnych?

Bardzo dobre parametry laboratoryjne okna nie zagwarantują podobnego efektu w budynku, jeżeli połączenie stolarki ze ścianą zostanie wykonane niewłaściwie.
Warstwa izolacyjna pomiędzy ramą a murem musi być zabezpieczona przed niekontrolowanym przepływem powietrza i wilgocią. Należy również ograniczyć powstawanie mostków termicznych w obszarze połączenia okna z przegrodą.
Nie oznacza to, że zastosowanie pianki PUR jest błędem. Pianka pełni ważną funkcję izolacyjną. Problem pojawia się wtedy, gdy stanowi jedyne zabezpieczenie złącza albo zostanie pozostawiona bez właściwej ochrony.
W budownictwie energooszczędnym stosuje się montaż warstwowy, w którym poszczególne warstwy złącza odpowiadają za izolację cieplną, ochronę przed wilgocią oraz szczelność.
Dlatego zakup bardzo ciepłego okna i oszczędzanie na jego montażu jest jednym z najmniej sensownych kompromisów podczas budowy.
Czy warto inwestować w okna energooszczędne?

W większości nowych inwestycji wysoka izolacyjność stolarki jest dziś naturalnym elementem projektu. Pytanie nie brzmi więc „czy wybrać okna energooszczędne?”, ale jak daleko warto pójść z ich parametrami.
Okna energooszczędne w nowym domu
W nowym budynku stolarka powinna być dobierana razem z izolacją ścian, dachu, systemem ogrzewania i wentylacji. Im niższe zapotrzebowanie budynku na energię, tym większego znaczenia nabierają straty przez poszczególne elementy przegród, w tym okna.
Dobre okna mogą również poprawić komfort w pobliżu dużych przeszkleń. Wyższa temperatura ich wewnętrznej powierzchni ogranicza nieprzyjemne odczucie chłodu w sąsiedztwie szyby.
Okna energooszczędne podczas termomodernizacji
Duży potencjał poprawy istnieje w starszych budynkach wyposażonych w stolarkę o znacznie gorszych parametrach cieplnych i szczelności. W takim przypadku wymiana okien może ograniczyć straty energii i poprawić komfort. Nie powinna jednak być rozpatrywana w oderwaniu od całego budynku.
Po uszczelnieniu starego domu może zmienić się sposób jego wentylacji. Jeżeli wcześniej część wymiany powietrza odbywała się przez nieszczelności stolarki, po wymianie okien trzeba zadbać o prawidłową wentylację pomieszczeń.
Czy droższe okna zwrócą się w rachunkach?
Nie da się podać jednej odpowiedzi dla każdego domu. Efekt ekonomiczny zależy m.in. od parametrów starych i nowych okien, powierzchni przeszkleń, izolacji całego budynku, źródła ogrzewania, cen energii i sposobu użytkowania domu.
Dlatego zamiast obiecywać prosty „zwrot z inwestycji”, lepiej porównać kilka realistycznych konfiguracji dla konkretnego budynku.
Czasami dopłata do znacznie cieplejszego wariantu będzie bardzo uzasadniona. W innym przypadku większą korzyść może przynieść przeznaczenie części budżetu na lepszy montaż, osłony przeciwsłoneczne lub poprawę izolacji innej części budynku.
Okna energooszczędne a program Czyste Powietrze
Wymiana stolarki okiennej może stanowić element termomodernizacji realizowanej w ramach programu Czyste Powietrze.
Według aktualnych zasad parametry nowych okien wynikają z audytu energetycznego i muszą pozwolić spełnić wymagania WT2021. Okno przekraczające wymagane Umax nie może być kosztem kwalifikowanym wymiany stolarki.
Zasady programów dofinansowania mogą jednak ulegać zmianom. Przed zamówieniem stolarki warto więc sprawdzić aktualny regulamin oraz wymagania dotyczące dokumentacji i parametrów produktów.
Okna energooszczędne a pasywne – jaka jest różnica?
Okna pasywne można traktować jako rozwiązania przeznaczone do budynków o wyjątkowo niskim zapotrzebowaniu na energię, ale różnica nie sprowadza się tylko do kolejnego obniżenia wartości Uw.
W przypadku budownictwa pasywnego analizowany jest cały bilans energetyczny budynku: izolacja przegród, szczelność, wentylacja, zyski słoneczne, mostki cieplne oraz sposób montażu stolarki.
Dla certyfikowanych komponentów okiennych Passive House Institute w klimacie chłodno-umiarkowanym wartością odniesienia jest Uw ≤ 0,80 W/(m²·K). Samo osiągnięcie Uw = 0,8 nie oznacza jednak automatycznie, że każdy produkt jest certyfikowanym oknem Passive House.
Więcej na ten temat wyjaśniamy w poradniku „Okna pasywne – parametry, wymagania i wybór okien do domu pasywnego”.
Jak wybrać dobre okna energooszczędne?
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić:

- współczynnik Uw całego okna, a nie tylko Ug szyby,
- wymiary i konfigurację, dla których deklarowane jest Uw,
- rodzaj oraz parametry pakietu szybowego,
- zastosowaną ramkę dystansową,
- parametry systemu ramowego,
- szczelność i pozostałe właściwości użytkowe konstrukcji,
- sposób montażu,
- wielkość oraz orientację przeszkleń względem stron świata,
- potrzebę zastosowania osłon przeciwsłonecznych.
Najlepsze okno nie zawsze jest więc produktem z najniższą liczbą w tabeli. Jest nim rozwiązanie prawidłowo dobrane do konkretnego budynku.
FAQ – najczęstsze pytania o okna energooszczędne
Jakie Uw powinno mieć okno energooszczędne?
Dla typowych okien pionowych w ogrzewanych pomieszczeniach aktualne wymaganie WT2021 wynosi maksymalnie 0,90 W/(m²·K). Nowoczesne konstrukcje o podwyższonej izolacyjności mogą osiągać wartości znacznie niższe.
Czy okna trzyszybowe są energooszczędne?
Pakiet trzyszybowy pozwala znacząco ograniczyć straty ciepła przez przeszklenie, ale sam nie przesądza o parametrach całego okna. Należy sprawdzić przede wszystkim Uw gotowej konstrukcji.
Czy Ug 0,5 oznacza, że okno ma Uw 0,5?
Nie. Ug dotyczy wyłącznie pakietu szybowego. Uw określa właściwości całego okna wraz z ramą i połączeniem szyby z profilem.
Czy warto dopłacić do okna Uw 0,7 zamiast 0,9?
Może być to uzasadnione szczególnie w bardzo dobrze izolowanym domu lub budynku o dużej powierzchni przeszkleń. Rzeczywista korzyść zależy jednak od całego projektu i kosztu dopłaty.
Czy ciepły montaż jest potrzebny przy oknach energooszczędnych?
Im lepsze parametry samego okna, tym ważniejsze staje się prawidłowe wykonanie jego połączenia ze ścianą. Nawet bardzo dobre okno może stracić część swoich zalet przez błędy montażowe.
Podsumowanie
Energooszczędność okna to nie liczba komór, trzy szyby ani marketingowa etykieta. Najważniejszym punktem odniesienia jest Uw całej konstrukcji, ale dobry wybór wymaga spojrzenia również na pakiet szybowy, ramę, współczynnik g, wielkość przeszkleń oraz sposób montażu.
W OKNO-POL produkujemy okna w wielu systemach PVC, aluminiowych i drewnianych, dzięki czemu ich parametry można dobrać do rzeczywistych wymagań inwestycji – od współczesnego budownictwa energooszczędnego po projekty wymagające jeszcze lepszej izolacyjności.
Skontaktuj się z naszym doradcą, aby dowiedzieć się, jak dobrać okna do Twojego budynku.